do's and don'ts met de feestdagen

Champagne met Oud en Nieuw. Een lekker volle, stevige Zuid-Amerikaan bij het Kerstdiner...je moet drinken wat je lekker vindt. Maar: goede champagne om twaalf uur 's nachts, na allerlei andere drank? En die Chileen of Argentijn? Die kun je makkelijk alleen drinken bij de open haard. Veel wijnen worden op het verkeerde moment gedronken, en dat is jammer!

Afgelopen zaterdag had ik een proeverij met Italiaanse wijnen. Sommige mensen vinden Italiaanse wijnen wat lastig, want ze zijn vaak zuur...Dat klopt, Italiaanse wijnen hebben vaak een typisch zuur. Dat combineert heel prettig met wat pasta, stevig vlees...het breekt het vet, de olijfolie, af. Geweldig, als je erover nadenkt. Italiaanse wijn is eetwijn. Dat geldt trouwens ook voor veel Franse wijnen: kijk maar naar de Fransen zelf. Die drinken bij het eten.

De gouden combinatie van zaterdag was wildzwijnpaté met Marina Cvetic, DOC Montepulciano d' Abruzzo uit 2005. Een wijn die goed is voor drie glaasjes in de Gambero Rosso, de Italiaanse wijngids. Een kruidige wijn met goede zuren, die het vet van de smakelijke, paté compenseert.

Is een wijn zonder eten dan niet te versmaden? Natuurlijk wel. Goede wijn blijft goede wijn. Maar veel wijn is bedoeld als eetwijn. Dan wordt hij nog lekkerder!

Dus drink die Champagne als aperitief en zorg voor een mooie wijn bij het eten. En voor twaalf uur: eenvoudige, doch goede bubbels, maar niet je allermooiste fles. (Zodat je wel fris het nieuwe jaar in gaat!)

verhaal

Zit er een verhaal in? Dat was vaak de eerste vraag van een eindredacteur als je met een onderwerp aan kwam. Kun je er een mooie radioreportage van maken? Zo ging dat bij de Wereldomroep. Ik heb vele mooie verhalen kunnen maken over een kuuroord in Roemenië aan de Zwarte Zee. Of over Stoutenburg, waar leken leven volgens kloosterregels. En over Landgoed Hackfort bij Vorden, met al z'n bijzondere flora en fauna en de beheerder die op het landgoed mocht wonen. Wat was ik jaloers! Het zijn zomaar verhalen die me te binnnen schieten en die ik met veel plezier heb gemaakt.
Bijzonder zijn ook de verhalen van 60plussers die vertelden over oud zijn. Zo zei Jan Bluyssen, oud-bisschop van Den Bosch: 'Oud zijn betekent dat je heel veel achter je hebt, dat je levend kunt houden. Ik ervaar ook dat jonge mensen graag luisteren als je iets vertelt over dingen uit het verleden. Ze houden niet van gezeur, maar wel van opwekkende en inspirerende beschrijvingen.'
Inmiddels doe ik zelf andere dingen. Maar ik ben nog steeds bezig met verhalen. Bijvoorbeeld als ik mijn studenten les geef, ervaar ik wat Bluyssen zegt. Dé manier om aandacht te krijgen, is om te vertellen over mijn ervaring als radio-journalist en nu ook gespreksleider. Dan is iedereen muisstil. En ik luister weer met fascinatie naar wat zij vertellen. Ja, ook hier zit een verhaal in. (wordt vervolgd)

huiswerk

Twee flessen staan nog in de keuken. Ik heb huiswerk: wijn proeven!
Wat staat er: Côtes de Roussillon 2008, een eenvoudige rode wijn en prima te drinken. Een Spaanse 3 Fincas Crianza van Castillo Perelada 2006: een stevige, volle, vlezige wijn. En een Chileen: Gran Hacienda Carmenère 2008 van Santa Rita.
Die laatste heb ik inmiddels geproefd. Hij is lekker! Maar dat zeg je natuurlijk niet. Het is een volle wijn, een intense geur. Je hoeft geen kenner te zijn om er zwarte bessen in te proeven. En hij is erg gekruid. Wel fijn is dat de wijn ook nog behoorlijk drogend is. Ik houd zelf niet zo van overdadige wijnen met véél smaak en véél geur en vaak ook nog véél te veel alcohol. Maar deze is vol en toch niet te. Gelukkig.

Nu moet ik nog bedenken wanneer ik de andere twee ga proeven. Ik had ze alledrie naast elkaar kunnen zetten: om te vergelijken. Twee stevige en één wat lichtere wijn. Zo doen we het vaak bij een proeverij: overal van proeven. En dan aan het eind van de avond opmaken wat je écht lekker vindt. Maar nu wil ik gewoon ook het tweede glas van dezelfde wijn proeven. Want wijn ontwikkelt zich als ze in het glas zit. Er komt lucht bij; de wijn wordt warmer. En het is dus niet raar als je opeens iets anders in de wijn proeft. Geen zwarte bessen, maar bijvoorbeeld rode bieten - aardse tonen.

De laatste optie om mijn huiswerk te doen, is vrijdag. Want zaterdag ga ik deze wijnen schenken. Het hele weekend zijn alle galeries in Leiden open en ik sta in één zo'n kunsthuis wijn te schenken. Kunst en wijn gaan wel een beetje samen. Allebei voor het mooie, het genot. Het is dus ook geen onaangenaam huiswerk.

Grüner Veltliner

De wijnkelder was leeg. Er ligt nog bewaar-Bordeaux en bewaar-Barolo; bewaar-Riesling en bewaar-Rhône. Maar die is om te laten liggen. Hoewel: ook daar moet je af en toe van proeven. Om niet het risico te lopen dat je te laat bent.
Op vakantie dus naar een wijngebied: we kwamen er langs, op weg naar Tsjechië: Niederöstereich. Dat is het walhalla van dé Oostenrijkse witte wijn, de Grüner Veltliner, met de gebieden Wachau, Kremstal en Kamptal. Je fietst langs de Donau van Melk naar Krems (Wachau), je gaat linksaf (Kremstal) en je gaat nog iets oostelijker (Kamptal). Ik heb me beperkt tot Kremstal en Wachau. Genoeg te proeven.
Grüner Veltliner is het Oostenrijkse broertje van de Riesling. Al is dat misschien iets te veel eer. Maar het niveau is hoog. Er zijn – zo zeggen de Oostenrijkers – weinig echt slechte Grüner Veltliners. Het is eerder een kwestie van smaak. Houd je van strakdroog , fris en kruidig – die kende ik - of eerder van filmend, hout en rijpe tonen? Binnen dit brede spectrum beweegt de Veltliner zich. En wat proef je bijna altijd: abrikozen! In Wachau stikt het van de abrikozenboomgaarden. Je kunt overal Morellen (= abrikozen) kopen. Misschien mengen de wijnboeren deze vruchten stiekem door de wijn?!
De Grüner Veltliner bestaat in verschillende varianten. Afhankelijk van het alcoholpercentage heb je een Steinfeder (max. 11,5%), Federspiel (11,5-12,5%) en Smaragd (meer dan 12,5%). En dan heb je ook nog Terrassenwein: wijn van de verschillende terrassen langs de Donau. Gebieden die vaak te klein zijn om zelfstandig wijn te leveren. En de ‘cru’s: de wijnen die wél van één wijngaard (Ried) komen. Onze voorraad bestaat nu uit Loibenberg, Kolmitz en Terrassenwein (Wachau) plus wijnen van de Winzer Krems (de wijnboeren uit Krems) aan de Sandgrube 13.
Nu ligt de kelder dus weer redelijk vol. Alhoewel: hoe lang houd je het vol om deze witte Oostenrijker te drinken? De komende tijd worden het veel kruidige gerechten, misschien wel Aziatisch. Want daar past de Grüner Veltliner goed bij.
En Tsjechië? Daar heb je veel varianten van de Grüner Veltliner. Voor zover ik ze geproefd heb niet slecht. Zeker okee. Maar daarover later meer. Je kunt er trouwens heerlijk wandelen en dan smaken ‘gewoon’ goed gemaakte wijnen prima, bij een schnitzel!